Kahramanmaraş merkezli yıkıcı depremlerin ardından, Türkiye'nin sivil toplum kuruluşlarının (STK) afet yönetimi ve koordinasyonundaki rolü yeniden gündeme geldi. AHBAP, AKUT, Babala TV gibi öne çıkan oluşumların yanı sıra çok sayıda yerel ve ulusal STK, deprem bölgelerinde ilk andan itibaren sahaya inerek yardım çalışmalarına destek verdi. Bu kuruluşların gösterdiği çaba ve koordinasyon kabiliyeti, kamuoyunda takdir toplarken, aynı zamanda bu tür büyük felaketlerde STK'ların daha etkin nasıl rol alabileceği sorusunu da beraberinde getirdi. Deprem sonrası süreçte, STK'ların lojistik destek, barınma, gıda yardımı, psikososyal destek ve yeniden imar gibi alanlarda üstlendiği kritik görevler, bu kurumların toplumun dayanıklılığındaki vazgeçilmez yerini bir kez daha ortaya koydu.
Türkiye, geçmişte yaşadığı doğal afetlerden edindiği tecrübelerle, afetlere müdahalede sivil toplumun önemini kavramış durumda. Özellikle 2020 Elazığ ve İzmir depremleri ile 2022 Düzce depremi gibi olaylar, STK'ların acil durumlarda ne kadar hızlı ve organize olabildiğini göstermişti. Ancak, 6 Şubat depremleri, hem ölçeği hem de yıkıcılığı itibarıyla daha önceki afetlerden farklı bir tablo çizdi. Bu durum, mevcut yardım mekanizmalarının, koordinasyon ağlarının ve kaynakların ne kadar yeterli olduğu sorusunu acil bir şekilde gündeme taşıdı. STK'lar, devlet kurumlarıyla iş birliği içinde hareket etmenin yanı sıra, kendi inisiyatifleriyle de önemli boşlukları doldurmayı başardı. Bu süreçte, bağışların toplanması, dağıtılması ve ihtiyaç sahiplerine ulaştırılmasındaki şeffaflık ve etkinlik de STK'ların güvenilirliğini pekiştiren unsurlar oldu.
Deprem sonrası ilk günlerde, sosyal medya platformları üzerinden yapılan çağrılar ve gönüllülerin organize edilmesi, STK'ların ne kadar dinamik bir yapıya sahip olduğunu gösterdi. AHBAP'ın başlattığı yardım kampanyaları, Babala TV'nin canlı yayınlarla topladığı bağışlar ve AKUT'un arama kurtarma faaliyetlerindeki tecrübesi, bu kuruluşların kriz anlarında ne kadar kritik bir rol üstlendiğini gözler önüne serdi. Ancak, bu yoğun çabanın sürdürülebilirliği, uzun vadeli planlama ve kurumsal kapasitenin artırılması gibi konular da tartışılmaya başlandı. STK'ların sadece acil yardım değil, aynı zamanda depremzedelerin uzun vadeli ihtiyaçlarını karşılayacak projeler geliştirmesi ve yerel yönetimlerle entegre çalışması, gelecekteki afetlere karşı daha hazırlıklı bir toplum oluşturulması açısından büyük önem taşıyor.
Uzmanlar, sivil toplum kuruluşlarının afet yönetimindeki rolünün daha da güçlendirilmesi gerektiğini vurguluyor. Bu kapsamda, STK'ların yasal düzenlemelerle daha fazla desteklenmesi, koordinasyon mekanizmalarının iyileştirilmesi ve gönüllülük esasına dayalı katılımın teşvik edilmesi gibi adımlar atılması öneriliyor. Deprem sonrası süreçte yaşananlar, sivil toplumun gücünü ve potansiyelini bir kez daha kanıtladı. Gelecekte yaşanabilecek benzer krizlere karşı daha dirençli bir toplum inşa etmek için, STK'ların bu tecrübelerden ders çıkararak kapasitelerini artırmaları ve devletle olan iş birliklerini daha da sağlamlaştırmaları bekleniyor. Bu iş birliği, hem yardım süreçlerinin daha etkin yürütülmesini sağlayacak hem de toplumun genel dayanıklılığını artıracaktır.
